Κώστας Μαρκόπουλος: Μπάϊντεν-Ερντογάν: Τίποτα δεν άλλαξε για την Τουρκία…

Δευτέρα, 01 Νοεμβρίου 2021

Η αυτονομημένη σχεδόν Τουρκία συνεχίζει το «ταξίδι» της προς Ανατολάς με την Δύση να την παρακολουθεί ανίκανη να αντισταθεί ή μάλλον για την ακρίβεια άβουλη και ισορροπούσα σε μία ασταθή σχέση. Παρά τις αντίθετες φωνές στις ΗΠΑ, η συνάντηση Μπάϊντεν-Ερντογάν έγινε στο περιθώριο της συνόδου G20. Και μόνο το γεγονός ότι πραγματοποιήθηκε δείχνει την ανάδυση της Τουρκίας σε περιφερειακή υπερδύναμη με ισχυρά γεωστρατηγικά πλεονεκτήματα λόγω γεωγραφικής θέσης, τα οποία την κάνουν ισχυρή λόγω γειτνίασης αλλά και ανάμιξης σε Συρία, Αφγανιστάν, αγωγούς ενέργειας, Ιράν, Μουσουλμανικές χώρες κλπ.

Είναι προφανές ότι αν οι ΗΠΑ, έβλεπαν την Τουρκία σαν «ταραχοποιό» στην περιοχή, η συνάντηση δεν θα είχε πραγματοποιηθεί αλλά θα είχαν ήδη δημιουργηθεί άλλοι διάδρομοι επικοινωνίας σε χαμηλότερο επίπεδο πολιτικής και διπλωματίας.  Έτσι φαίνεται ότι συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Η Δύση, δηλαδή οι ΗΠΑ, αντιλαμβάνονται και αποδέχονται 3 ζητήματα: 1. Ότι η ανάδυση του βαθέως κράτους της Τουρκίας είναι μία πραγματικότητα, που δεν αφορά μόνο τον Ερντογάν αλλά και την μετέπειτα εποχή. 2. Ότι αν η Τουρκία δεν είναι μόνιμος συνομιλητής, η μεγαλύτερη πιθανότητα είναι να βρεθεί είτε στο πλευρό του Πούτιν είτε στην ομάδα της Κίνας η οποία το 2030  θα είναι η πρώτη οικονομική δύναμη στον πλανήτη και 3.  Ότι η παρουσία της Τουρκίας σε Λιβύη, Αφγανιστάν, Συρία, Νότιο Καύκασο αλλά και Ανατολική Μεσόγειο είναι μία ορατή διπλωματική και γεωστρατηγική πραγματικότητα. Η αναφορά αυτών των περιοχών στο ανακοινωθέν του Λευκού Οίκου αποδεικνύει την οπτική γωνία των ΗΠΑ για την Τουρκία. Το ακανθώδες ζήτημα των S-400 συμπεριελήφθη στην ανακοίνωση, χωρίς ωστόσο παραπομπή σε κυρώσεις ή έστω ενέργειες όπως έχει ζητήσει η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων  του Αμερικανικού Κογκρέσου, που βέβαια δεν είναι δεσμευτική για τον Αμερικανό Πρόεδρο.

Όλα φωτογραφίζουν μία εύθραστη ισορροπία την οποία και τα δύο μέρη δεν επιθυμούν να απωλέσουν. Βέβαια αυτό δίνει χώρο και χρόνο στην Τουρκία να συνεχίσει το «ταξίδι» της προς Ανατολάς και μάλλον δίνει χρόνο στη Δύση να το «χωνέψει». Με τον όρο Δύση, στα ζητήματα γεωστρατηγικής αναφέρομαι στις ΗΠΑ, διότι η ΕΕ παραμένει θεατής των εξελίξεων, με Γαλλία και Γερμανία να έχουν σαφώς αντίθετες κατευθύνσεις. Η επέκταση της αμυντικής συμφωνίας Ελλάδας-ΗΠΑ αναδεικνύει την σπουδή των ΗΠΑ να εξασφαλίσουν έντονη και σταθερή παρουσία στην Αν. Μεσόγειο και το Αιγαίο, σαν αντίβαρο σε μία πιθανή διάρρηξη σχέσεων με την Τουρκία και σαν ενέργεια εκ μέρους της Ελλάδας ήταν απόφαση ορθολογική και σωστή. Το ίδιο και η εξασφάλιση αμυντικής συνεργασίας με Γαλλία η οποία δεν επιθυμεί την Τουρκία σε ισχυρότερο περιφερειακό ρόλο.

Όλους τους ενοχλεί η πορεία της Τουρκίας αλλά κανείς δεν παίρνει το βάρος να την σταματήσει και όλοι επενδύουν στην μετά Ερντογάν εποχή, που βέβαια αν είναι εποχή Κεμαλισμού, τίποτα δεν εξασφαλίζει για αλλαγή πορείας.

Είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι τα σχέδια του State Department της δεκαετίας του ’90 για στήριξη μεγάλου Κουρδικού κράτους με την στήριξη των ΗΠΑ και σύγχρονη μείωση της ισχύος και επιρροής της Τουρκίας, έδωσαν την θέση τους σε ανοχή μίας Τουρκίας μέλος του ΝΑΤΟ με πυραύλους S-400 και συναλλαγή μέσω hulk bank με το Ιράν, εν μέσω παγκόσμιου εμπάργκο.

Τα παραπάνω δεν γράφονται για να ρίξουν νερό στον μύλο των γνωστών «ρεαλιστών» που επιχειρούν  να φέρουν τάχα ειρήνη και ισορροπία στο Αν. Αιγαίο μέσω υποχώρησης από τις κόκκινες γραμμές της Ελλάδας. Αντίθετα γράφονται για να ενδυναμώσουν την Εθνική γραμμή που αναγνωρίζει μόνες διαφορές ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα. Οτιδήποτε παραπάνω διογκώνει τον  γεωστρατηγικό περιφερειακό ρόλο που επιθυμεί να έχει η Τουρκία. Η πολιτική κατευνασμού προς την Τουρκία έχει αποτύχει παταγωδώς και στην Ελλάδα και παγκόσμια.

Όμως για εμάς στη γειτονιά του Αιγαίου είναι αδιανόητο και απόλυτα ηττοπαθές να συνεχίσουμε να είμαστε σε ένα τραπέζι «διερευνητικών διαπραγματεύσεων» με μία χώρα που έχει ακόμα casus belli την άσκηση δίκαιων κυριαρχικών μας δικαιωμάτων στα 12 μίλια. Πρόκειται για διπλωματική και γεωπολιτική αυτοχειρία. Και ακόμα χειρότερα είναι το άκουσμα από επίσημα χείλη ότι «έχουμε διαφορές με την Τουρκία», γενικώς και αορίστως, χωρίς να ζητάμε κυρώσεις από ΕΕ για την επιθετική συμπεριφορά της Τουρκίας στην περιοχή.

Όσο πιο σταθεροί και συγκεκριμένοι είμαστε τόσο πιο πολύ θα βοηθήσουμε ΗΠΑ και ΕΕ να σκληρύνουν την στάση τους στα θέματα της Τουρκίας και όσο πιο «σημαντικοί» γινόμαστε σε Αν. μεσόγειο και Βαλκάνια, τόσο λιγότερο ανεκτή θα γίνεται η Τουρκία.

Κώστας Μαρκόπουλος

Δ/ντής Χειρουργός Θώρακος & Αγγείων

Πρ. Υπουργός, πρ. Βουλευτής

Πρόεδρος ΠΕΜΑΣ

Βιβλιοθήκη

Διαβάστε βρείτε χρήσιμα άρθρα που θα σας βοηθήσουν να κατανοήσετε καλύτερα όρους και έννοιες που συχνά αναφέρονται από τα ΜΜΕ και τους ειδικούς κατά την ανάλυση θεμάτων γεωστρατηγικής και εξωτερικής πολιτικής.

Διαβάστε Περισσότερα