Είτε τη διέταξε είτε όχι, η επίθεση στην Κωνσταντινούπολη ίσως είναι "βούτυρο στο ψωμί" του Ερντογάν

Παρασκευή, 18 Νοεμβρίου 2022

Η βομβιστική επίθεση στη Μεγάλη Οδό του Πέραν στην Κωνσταντινούπολη ξύπνησε αναμνήσεις από το 2015 και, με δεδομένο ότι οι κρίσιμες προεδρικές εκλογές θα διεξαχθούν το 2023, το εν λόγω γεγονός θα μπορούσε να προκαλέσει μια ακόμα προεκλογική εκστρατεία από τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, να είναι εστιασμένη στην ασφάλεια και ίσως ακόμα και μια στρατιωτική επέμβαση στη Συρία .

Η επίθεση που σκότωσε έξι ανθρώπους την Κυριακή επανέφερε την εθνική ασφάλεια στην πολιτική ατζέντα. Έρχονται επτά μήνες πριν από τις εκλογές στις οποίες ο Ερντογάν ελπίζει να παρατείνει τα 20 χρόνια εξουσίας του παρά τα βαθιά οικονομικά προβλήματα της Τουρκίας.

 

Οι αναλυτές λένε ότι το πολιτικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το αν η βομβιστική επίθεση ήταν μεμονωμένο περιστατικό ή μπορεί να ακολουθήσει μία αύξηση του αριθμού των περιστατικών βίας. Αλλά, είτε έτσι είτε αλλιώς, η συγκυρία επιτρέπει στον Ερντογάν να μετατοπίσει την εστίαση του κοινού από τον πληθωρισμό που καλπάζει επισήμως στο 85% (ανεπισήμως θεωρείται ότι είναι υπερδιπλάσιος) σε ένα ζήτημα που έχει αποδώσει πολιτικά στο παρελθόν.

Το 2015, μια σειρά επιθέσεων από το Ισλαμικό Κράτος και τους Κούρδους μαχητές ενόψει των εκλογών του Νοεμβρίου έκανε την εκστρατεία του Ερντογάν με θέμα την ασφάλεια να έχει απήχηση στους ψηφοφόρους, οδηγώντας σε μια άνετη νίκη του ισλαμιστικού ριζικού κόμματός του ΑΚΡ.

Με την Τουρκία να κατηγορεί τους Κούρδους μαχητές που εδρεύουν στη Συρία για την τελευταία επίθεση, οι αναλυτές λένε ότι ο Ερντογάν μπορεί τώρα να πιέσει για άλλη μια διασυνοριακή εκστρατεία στη βόρεια Συρία μετά από τρεις τέτοιες εισβολές από το 2016. Έχοντας αυτό το ενδεχόμενο στο μυαλό του, ανώτερος Τούρκος αξιωματούχος είπε στο Reuters την Τρίτη ότι η Τουρκία θα επιδιώξει στόχους στη Συρία μετά την ολοκλήρωση των επιχειρήσεων εναντίον Κούρδων μαχητών στο βόρειο Ιράκ.

Αλλά σε έκπληξη για ορισμένους παρατηρητές, οι ομάδες που κατηγορούνται από την Άγκυρα για την επίθεση - το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) και το συριακό παράρτημά του, οι YPG - αρνήθηκαν οποιοδήποτε ρόλο, εγείροντας ερωτήματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και αλλού σχετικά με την επίσημη γραμμή.

Υπογραμμίζοντας τις εντάσεις σε μια πολωμένη χώρα, ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ο ηγέτης του Κόμματος Εθνικιστικού Κινήματος (MHP) από τον οποίο εξαρτάται ο Ερντογάν για να συμπληρώσει την κυβερνητική πλειοψηφία, επέκρινε όσους είπε ότι ισχυρίζονται ότι "η κυβέρνηση έκανε την επίθεση στη λεωφόρο Ιστικλάλ λόγω των επικείμενων εκλογών", αποκαλώντας τους "κατασκόπους που περπατούν ανάμεσά μας".

Δεν κατονόμασε φυσικά κανέναν.

Τον Μάιο, ο Ερντογάν είπε ότι μια ακόμα στρατιωτική επιχείρηση στη βόρεια Συρία βρισκόταν στο προσκήνιο, αλλά είχε μειώσει την ένταση της ργητορικής του αφότου η Μόσχα και η Ουάσιγκτον - που και οι δύο έχουν δυνάμεις στη Συρία - αντιτάχθηκαν δημοσίως στην ιδέα.

"Η κυβέρνηση είναι πιθανόν να υιοθετήσει μια επιθετική στάση και να ενισχύσει τις αντιτρομοκρατικές εκστρατείες, ενδεχομένως αυτές να περιλαμβάνουν περισσότερες διασυνοριακές επιχειρήσεις στο Ιράκ και τη Συρία", δήλωσε ο Εμρέ Πεκέρ, διευθυντής Ευρώπης του Eurasia Group, σε μια ανάλυση. Αν η επίθεση της Κυριακής ακολουθούνταν από περισσότερες, ο Πέκερ θα περίμενε αποτελέσματα, συμπεριλαμβανομένης της ταχείας κλιμάκωσης των "αντιτρομοκρατικών επιχειρήσεων, ιδιαίτερα κατά του PKK και του YPG". Ο Ερντογάν πιθανότατα θα απολάμβανε μια συσπείρωση των εθνικιστών και συντηρητικών ψηφοφόρων, είπε.

Αντιπερισπασμός από τα οικονομικά θέματα

Το PKK, που χαρακτηρίστηκε τρομοκρατική ομάδα από την Τουρκία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση, επισήμως συνεχίζει την εξέγερση στη νοτιοανατολική Τουρκία από το 1984. Το YPG, υποστηρίζοντας την ίδια ιδεολογία με το PKK, έχει αποκτήσει τον έλεγχο σε περιοχές της βόρειας Συρίας από τον πόλεμο που ξεκίνησε εκεί το 2011. Όμως, ενώ η Τουρκία θεωρεί το YPG ως απειλή για την εθνική ασφάλεια, οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεργάστηκαν με την ομάδα καθώς πολεμούσαν το Ισλαμικό Κράτος στη Συρία - μια σημαντική αιτία έντασης μεταξύ των δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ.

 

Αρνούμενο οποιοδήποτε ρόλο στον βομβαρδισμό της Κυριακής, το PKK είπε ότι η επίθεση υποδηλώνει "την αρχή ενός σκοτεινού σχεδίου" και προέτρεψε "όλες τις τουρκικές δημοκρατικές δυνάμεις και το κοινό" να το αναγνωρίσουν. Το YPG χαρακτήρισε το περιστατικό "ένα θεατρικό έργο που δημιουργήθηκε από τον Ερντογάν και την κυβέρνηση του AKP", λέγοντας ότι προσπαθούσε "να βρει μια δικαιολογία για να λάβει διεθνή έγκριση" για μια νέα εισβολή σε περιοχές της Συρίας υπό την ηγεσία των Κούρδων.

Η αστυνομία συνέλαβε και κατονόμασε μια ύποπτη που ταυτοποιήθηκε ως υπήκοος Συρίας, λέγοντας ότι ομολόγησε πως εκπαιδεύτηκε από Κούρδους μαχητές στη Συρία και εισήλθε στην Τουρκία μέσω της συριακής πόλης Αφρίν. Ο υπουργός Εσωτερικών Σουλεϊμάν Σοϊλού είπε ότι η Τουρκία εκτίμησε ότι η εντολή εκδόθηκε από το Κομπάνι στη βόρεια Συρία - μια από τις πολλές πόλεις που προσδιορίστηκαν από τα φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης νωρίτερα φέτος ως πιθανοί στόχοι μιας νέας εισβολής. Αλλά ένας Τούρκος αξιωματούχος είπε επίσης ότι η πιθανότητα να ευθύνεται το Ισλαμικό Κράτος δεν αγνοήθηκε εντελώς.

Ο Ερντογάν, 68 ετών, ήρθε για πρώτη φορά στην εξουσία ως επικεφαλής του AKP το 2002, έγινε πρωθυπουργός και αργότερα πρόεδρος και κυβερνά την Τουρκία με όλο και μεγαλύτερες εξουσίες, ιδιαιτέρως μετά και από την υποτιθέμενη απόπειρα στρατιωτικού πραξικοπήματος το 2016. Μία από τις στιγμές που έφτασε πιο κοντά στην εκλογική ήττα ήρθε τον Ιούνιο του 2015, όταν το κόμμα του δεν κατάφερε να κερδίσει την πλειοψηφία. Ακολούθησε η κατάρρευση της εκεχειρίας μεταξύ του PKK και της κυβέρνησης, προκαλώντας μερικές από τις χειρότερες συγκρούσεις τους. Σε μια εκλογική επανάληψη τον Νοέμβριο του ιδίου έτους - μετά από εκείνο το κύμα βίας και δύο μεγάλες βομβιστικές επιθέσεις του Ισλαμικού Κράτους - το AKP κέρδισε άνετα.

Η εστίαση του Ερντογάν στην ασφάλεια θα μπορούσε να αποσπάσει την προσοχή από τη σκληρή οικονομική κρίση που μαστίζει τη χώρα.

Ο πληθωρισμός βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 24 ετών, πιέζοντας τα νοικοκυριά και μειώνοντας τα κέρδη, ενώ η τουρκική λίρα βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα ρεκόρ. Οι αναλυτές λένε ότι ο Ερντογάν επιδιώκει μη βιώσιμη νομισματική χαλάρωση σε μια προσπάθεια να μειώσει το κόστος δανεισμού για να τονώσει τις εξαγωγές, τις επενδύσεις και την απασχόληση.

Όμως μια δημοσκόπηση του Οκτωβρίου έδειξε ότι το ποσοστό αποδοχής του Ερντογάν είχε αυξηθεί από τον Αύγουστο περίπου. Οι δημοσκόποι το απέδωσαν αυτό στις επιτυχίες της εξωτερικής πολιτικής, όπως ο ρόλος του στη διαμεσολάβηση της συμφωνίας εξαγωγής σιτηρών της Ουκρανίας, καθώς και στη δημοσιονομική τόνωση.

Πέτρος Κράνιας

Βιβλιοθήκη

Διαβάστε βρείτε χρήσιμα άρθρα που θα σας βοηθήσουν να κατανοήσετε καλύτερα όρους και έννοιες που συχνά αναφέρονται από τα ΜΜΕ και τους ειδικούς κατά την ανάλυση θεμάτων γεωστρατηγικής και εξωτερικής πολιτικής.

Διαβάστε Περισσότερα